Warmtebehandeling

Warmtebehandeling

Dit is een non-toxische behandeling van erfgoed tegen insecten. Voor het behandelen van erfgoed kies je voor een methode die een geleidelijke opwarming van de lucht combineert met een gecontroleerde RV, waardoor je de meeste erfgoedobjecten veilig en efficiënt kan behandelen.

Warmtebehandeling of heteluchtmethode mét controle van de RV

Wijze van behandeling

Stapel de objecten in een luchtdichte kamer, zodat er overal voldoende lucht aan kan. Zorg ervoor dat de lucht heel geleidelijk wordt opgewarmd en bevochtigd tot de ingestelde maximumtemperatuur en RV. Nadat de maximumtemperatuur een uur is aangehouden en alle insecten dood zijn, kan je de kamer weer geleidelijk afkoelen met stabiele RV.

Standaard wordt opgewarmd tot de temperatuur in de kern van de voorwerpen 52°C is, met een maximaal temperatuurverschil van 8°C tussen de kern en de omgevingstemperatuur. D.w.z. dat de kamertemperatuur max. 60°C zal bedragen (instelbaar). Voor de huisboktor en de spinthoutkever is een kerntemperatuur van 55°C nodig. De kerntemperatuur meet je met sensoren in dummy houtblokken die dezelfde dikte hebben als het behandelde materiaal.

Voor bouw- en interieurelementen is ook een in-situbehandeling mogelijk. Daarvoor wordt een luchtdichte tent ('bubble') op maat gemaakt rondom het element, vergelijkbaar met een stikstofbehandeling.

Effectiviteit

100%, insecten in alle stadia (ei tot insect) gaan meteen dood.

Preventieve werking

Neen

Duurtijd

  • De behandeling zelf duurt 22 tot 24 uur, afhankelijk van de dikte van het materiaal en de precieze instellingen. 
  • De maximumtemperatuur wordt gedurende 1 uur aangehouden.

Waar kan je de behandeling toepassen?

  • Mobiele kamer op vrachtwagen, dus dicht bij het depot.
  • Vaste kamer bij firma in Kampenhout met een capaciteit van 30 m³.
  • In-situbehandeling van bouw- of interieurelementen.

Voordelen

  • Snel.
  • Geschikt voor grotere hoeveelheden of grote voorwerpen.
  • De RV in de kamer blijft permanent onder controle en op peil. Niet alle firma's bieden dit echter aan, vraag hier expliciet naar.
  • Onschadelijke methode voor de meeste houten voorwerpen, natuurhistorische collecties, polychromie, schilderijen en textiel, indien je de richtlijnen volgt.
  • De firma verhuurt de vaste kamer ook in delen, wat goedkoper is wanneer je maar een beperkt aantal voorwerpen moet behandelen.
  • Beperkte handling nodig voor de mobiele kamer; geen handling voor de in-situbehandeling.
  • Milieuvriendelijk.

Nadelen

  • Niet voor alle materialen geschikt. Vraag bij de minste twijfel raad aan een conservator-restaurator. Kies een andere behandeling voor:
    • erg vochtig of nat materiaal: niet behandelen bij een materiaalvochtgehalte van 14% of hoger;
    • was, harsen en bepaalde lijmen;
    • perkament en oud leer;
    • rubber en kunststoffen;
    • niet volledig droge verf of schellak;
    • slecht aangebrachte afwerkingslagen.
  • Harsplekken in hout kunnen vloeibaar worden. Zorg dat je deze hars kan opvangen en dat de andere objecten en de kamer gevrijwaard blijven.
  • Je kan het niet zelf doen.
  • Prijziger dan sommige andere methodes, afhankelijk van de situatie (zie verder).
  • Je moet het object nadien steeds manueel schonen van alle dode resten.

Randvoorwaarden

  • Verwijder voor de behandeling de plastic transportbescherming. Tyvek verpakkingen of hoezen hoef je niet te verwijderen.

Opmerkingen

  • Met uitzondering van de in-situbehandeling hoef je de voorwerpen voor deze behandeling niet in te pakken. Dit is bij de vriesmethode of anoxiebubble wel het geval. Wil je veel voorwerpen tegelijk behandelen? Besteed dan extra aandacht aan het efficiënt vullen van de kamer. Lichtere meubels kunnen eventueel op houten balken rusten. Schilderijen kan je op daarvoor ontwikkelde structuren leggen, net zoals wandtapijten en andere objecten.

Kostprijs

  • De effectieve kosten voor een behandeling (water, energieverbruik) zijn erg klein.
  • De kosten voor transport heen en terug van de mobiele kamer (in vrachtwagen) of transport van de objecten naar de firma.
  • De kosten voor handling (hetzij door eigen personeel).
  • Een assessment door een conservator-restaurator is altijd wenselijk.
  • De vaste kamer kan je in delen afhuren, wat goedkoper is wanneer je maar een beperkt aantal voorwerpen moet behandelen. Prijzen op maat (reken op ca. 75 euro/m³), inclusief handling ter plaatse en assessment door een specialist, exclusief btw, verzekering en transport.
  • Voor in-situbehandeling moet je de werkuren rekenen voor het maken van de bubble op maat.


Andere

Sommige insectenbestrijdingsfirma's bieden ook warmte- of heteluchtbehandeling aan zonder controle van de RV. Deze aanpak kan schadelijk zijn voor erfgoed en is dus (voor erfgoed) niet aan te bevelen. Materialen zullen immers uitdrogen en mogelijk  vervormen of scheuren. Enkele jaren geleden werd er geëxperimenteerd met lokale opwarming van constructiehout door middel van microgolven, maar ook dit procédé heeft nadelen en wordt in de praktijk niet meer toegepast. 

Laatst gewijzigd op 08/06/2018