U bent hier

Kunststoffen

Kunststoffen

Kunststoffen of plastics zijn sinds de 19de en zeker de 20ste eeuw doorgedrongen in alle aspecten van het alledaagse leven. Voor de erfgoedwereld vormen ze, gezien hun recente geschiedenis, een nieuwe en uitermate complexe uitdaging.

De aanwezigheid van kunststoffen in de meeste collecties zal in de toekomst alleen maar toenemen. Kennis omtrent deze plastics opbouwen zal dus ook alsmaar belangrijker worden. Te meer daar, in tegenstelling tot wat vroeger gedacht werd, een aantal kunststoffen zeer fragiel blijken te zijn.

Elementair is de identificatie van de kunststof. Hiervoor kan onder andere gebruik gemaakt worden van een flow chart van het Museum of Design in Plastics. Conserve O Gram 8/4 van de National Park Service biedt een tabel aan met kenmerken ter herkenning en gegevens over aftakeling en bewaaromstandigheden. Sommige identificatiemethodes zijn destructief (bv. vlammentest) en bijgevolg voor erfgoedobjecten meestal niet toepasbaar. Een aantal kunststof voorwerpen kunnen herkend worden door een aangebrachte Resin Identification Code (RIC). Hopelijk zullen technieken uit de recyclage-industrie, zoals infrared spectroscopy, het identificatieproces vergemakkelijken.

Bij het identificeren dient extra aandacht uit te gaan naar de zogeheten “malignant plastics”. Dit zijn kunststoffen die bij hun degradatie ook een gevaar gaan vormen voor andere objecten en potentieel ook voor de mens. De gekendste zijn: gevulcaniseerd hard rubber, cellulosenitraat, celluloseacetaat, poly(vinyl)chloride en polyurethaan (vooral schuimen, PU-elastomeren/elastiek).

Wie off-gassing vreest door plastics binnen een collectie kan dit met de tips uit Conserve O Gram 8/5 controleren.

Een regelmatige conditiebepaling van kunststof objecten is van belang om eventuele aftakeling vast te stellen. Een goede conditiebeschrijving, gekoppeld aan foto’s, laat toe de toestand en veranderingen daarin nauwkeurig op te volgen. Merk je nieuwe schadebeelden op of een vermeerdering van al aanwezige kenmerken (zweten, tranen, barstjes, broos worden, verkleuring/vergeling, dof/mat worden, uitbloei op oppervlak, versuikering, vervorming, krimp, losse onderdelen, stof, vastgekoekt stof, doffe waslaag), dan kan je actie ondernemen.

Een handige tool voor de herkenning van schadebeelden is de Schadeatlas Plastics van POPART. Voor modellen voor conditie- en gegevensregistratie kan men bij SBMK terecht.

Over het reinigen van kunststof objecten zijn de meningen verdeeld. De meest recente bedenkingen en bevindingen worden opgesomd in de uitgebreide CCI-note over de zorg voor kunststoffen en rubbers. Ook de recentste aanbevelingen voor goede bewaaromstandigheden zijn er terug te vinden, en dit aan de hand van de 10 schadefactoren.

Er lopen diverse projecten rond kunststoffen in de erfgoed- en kunstwereld. De kennis errond neemt gaandeweg toe, maar het aantal kunststoffen (dat aantal loopt in de duizenden) neemt eveneens alsmaar toe. Behoud en Beheer rond deze materie is dus zeker een “ work in progress”.

Laatst gewijzigd op 27/06/2019