U bent hier

Bewaren van boeken in depot

Bewaren van boeken in depot

We bespreken hier achtereenvolgens de plaatsing van boeken in depot, het verpakken en nummeren en de inrichting van de bewaarplaats of het depot.

PLAATSING

De grootte, het gewicht en de toestand van een boek zijn bepalend voor de manier waarop we het bewaren.

  • Als boeken niet of nauwelijks beschadigd zijn, kan je ze rechtopstaand in het rek bewaren: de gekende bibliotheekopstelling. Zorg ervoor dat ze mooi recht staan en niet gaan doorzakken. Anderzijds moet een boek er ook zonder wringen en wrijven uitgehaald kunnen worden.
  • Liggend bewaren doe je wanneer boeken:
  1. te groot of te zwaar zijn om rechtop te staan
  2. reeds beschadigd en minder stevig zijn, zeker als de band of de binding zwak is.
  • Voor die kwetsbare boeken voorzie je het best in een zuurvrije verpakking.
  • Een plaatsing op maat kan je heel wat ruimte besparen. Deel boeken in in vier categorieën volgens grootte: klein, gemiddeld, groot of liggend. Je kan de maten uittekenen op een stuk karton, zodat je snel kan bepalen welk boek in welk rek hoort.
  • Plaats de zwaardere boeken ofwel op heuphoogte (ergonomisch), ofwel onderaan in het rek (vanwege stabiliteit).
  • Laat enige ruimte voor natuurlijke ventilatie achter en boven de boeken. Een spatie van enkele centimeters boven de boeken is ideaal om plaats te besparen en een boek toch gemakkelijk te kunnen vastnemen.


NUMMEREN EN VERPAKKEN

Nummer boeken met een zacht potlood B op twee plaatsen:

  • In een welbepaalde hoek van een bepaald schutblad, zodat nummer en boek niet van elkaar gescheiden kunnen raken.
  • Bovenaan op een strook zuurvrij papier die je tussen het boek steekt, zodat je ook in een rek vol boeken snel het nummer ziet en dus niet onnodig moet hanteren.

Verpak een boek dat fragiel of beschadigd is in zuurvrij karton. Je kunt zelf een verpakking op maat maken of een kant-en-klare doos aankopen. De dikte van het karton moet aangepast zijn aan het gewicht en de fragiliteit van het boek. Zorg er steeds voor dat er geen druk op het boek wordt uitgeoefend en dat het niet kan gaan schuiven in zijn doos. Voeg in dat geval kleine blokjes PE-foam toe die de beweging beletten. 

Tips & trucs

  • Maak zelf een boekendoos uit zuurvrij karton zonder lijm (Universiteitsbibliotheek van Uppsala):
  • Op de pagina ‘Reinigen van boeken’ vind je een video van de Provinciale Bibliotheek Limburg waarin ook kort het maken van een zuurvrije doos aan bod komt.
  • Als boeken met een ander soort kaft (leer, perkament, papier) tegen elkaar staan, scherm ze dan van elkaar af met een stuk zuurvrij karton.


BEWAARPLAATS EN MEUBILAIR

  • De bewaarplaats is zoveel mogelijk donker, koel en stofvrij. Een constante en gemiddelde RV voorkomt uitdroging, verdere chemische aftakeling, insecten en schimmels.
  • Open rekken zijn het meest courant. Als je de bewaarplaats moeilijk vrij kunt houden van stof, berg de boeken dan op in een gesloten kast. Beide moeten voldoende stevig zijn en verstelbare leggers hebben.
  • Om insecten en schimmels te voorkomen en/of bestrijden, implementeer je een IPM-plan. IPM staat voor Integrated Pest Management of geïntegreerde insectenbestrijding. De bewaarplaats is een belangrijke schakel in de preventie van ongedierte.

Tips & trucs

  • Met een eenvoudige pH-test kan nagegaan worden of een oude houten kast nog veel zuren vrijgeeft. Meng 80 ml glycerol met 20ml gekookt gedestilleerd water (minstens 5 min laten koken). Bevochtig een pH-teststrip met een dunne laag van deze oplossing en plaats die in de kast. Neem een andere pH-strip als controle en behandel die op dezelfde wijze maar plaats hem in een afgesloten plastic bakje. Als de strip uit de kast na verloop van tijd (2–3 weken) ‘zuurder’ oogt dan de controlestrip, is dit een indicatie dat er zure gassen vrijkomen. Monumentenwacht Interieur kan tegen betaling deze test uitvoeren.
  • Als nieuwe rekken geen optie zijn, bedek de leggers dan met zuurvrij karton of een inerte folie. Of leg er een vernis op waterbasis op dat geen schadelijke dampen afgeeft (bv. frescolithe). Het vernis moet je wel enkele weken laten uitdampen voor je de boeken erop legt.
Boeken rechtopstaand in het rek, met het nummer zichtbaar op een zuurvrije bladwijzer
Boeken op maat verpakt en liggend bewaard, wegens hun fragiliteit

Folding phase boxes, part II

Laatst gewijzigd op 30/10/2017