U bent hier

Aftakeling van boeken

Aftakeling van boeken

Welke soorten veroudering en schade doen zich in boekencollecties voor? Wat zijn de oorzaken?

Veroudering en schade aan boeken - een combinatie van:

  • Mechanische schade, zoals de fameuze ezelsoren en de loskomende rug. Die zijn verzoorzaakt door onzorgvuldig hanteren en/of bewaren.
  • Chemische aftakeling door de intrinsieke eigenschappen van de gebruikte materialen of het productieproces. Bekend in boekencollecties zijn bijvoorbeeld:
      • de verzuring van papier
      • roodrot bij vegetaal gelooid leer
      • inktvraat bij ijzergallusinkt
      • foxing...

 

Behandelingen tegen verzuring en inktvraat: enkel vertragend

  • Niet te verwaarlozen is het risico op biologische aantasting door insecten of schimmels. Dat neemt nog toe door vocht, warmte en gebrekkig onderhoud. Er is immers voedsel in overvloed: papier, hout, stijfsel... Zo’n aantasting kan zich sluipend ontwikkelen in een bibliotheekcollectie en kan grote gevolgen hebben, niet het minst op de gezondheid van medewerkers. Zorg voor een geïntegreerde bestrijding! Controleer elk binnenkomend stuk en ook periodiek in depot of archiefruimte. De meest voorkomende insecten in boekencollecties zijn:
        • de stofluis - Psocoptera
        • de pelsmot - Tinea pellionella
        • de kleermot - Tineola bisselliela
        • de bruine huismot - Hofmannophila pseudospretella
        • de 'houtworm' of kleine klopkever - Anobium punctatum
        • de familie van zilvervisjes - Lepismatidae
        • de pelskever Attagenus pellio
        • de gewone spekkever - Dermestes lardarius
        • de huisboktor - Hylotrupes bajulus
        • de gewone tapijtkever - Anthrenus verbasci
        • de Duitse kakkerlak - Blatella germanica
        • de Amerikaanse of grote kakkerlak - Periplaneta americana
  • Deze natuurlijke processen komen op gang en worden versneld door de temperatuur, relatieve vochtigheid, licht, uv-straling en vervuiling. Vertragen door het verminderen van deze invloeden is dus de boodschap.
  • Ook oude restauraties of verkeerd onderhoud zijn vaak een oorzaak van chemische en mechanische schade of zelfs van informatieverlies. Vaak merk je dat pas na verloop van tijd. Ook de kennis evolueert: zo is ontdekt dat het invetten van leren boekbanden meer kwaad dan goed doet. Wees ook bedacht op oude sporen van insecticiden en fungiciden: die kunnen nog steeds schadelijk zijn voor de gezondheid.
  • Water en brand zijn uiteraard risico’s met grote gevolgen, die je zoveel mogelijk wilt voorkomen. Preventieve maatregelen, een snelle alarmering, opleiding en duidelijke instructies voor de eerste hulp maken het verschil. Lees meer op de pagina’s over het calamiteitenplan en verder bij ‘eerste hulp bij schade aan boeken’.

 

Meer lezen?

Lees verder over mogelijke vormen van schade en hun oorzaken onder 'Conditie bepalen en opvolgen' en in de Schadeatlas bibliotheken.

Laatst gewijzigd op 06/03/2017