U bent hier

Actieve klimaatbeheersing

Actieve klimaatbeheersing

Verwarmen, koelen, bevochtigen, ontvochtigen en ventileren: dat zijn de vijf acties die je kan ondernemen om het binnenklimaat naar je hand te zetten. Dat kan met behulp van lokale toestellen of via een centrale installatie. De keuze is afhankelijk van verschillende factoren, elke methode heeft uiteraard voor- en nadelen. In ieder geval moet je een tijdig onderhoud en de energiekosten mee incalculeren.

In het algemeen hebben systemen voor actieve klimatisatie een redelijke tot goede invloed op het binnenklimaat. Nadelen zijn het matige tot hoge energieverbruik en de mogelijk ernstige gevolgen van technische storingen voor de collectie. De systemen moeten ook dag en nacht aanslaan om efficiënt te zijn. Hier volgen de specifieke eigenschappen per systeem.


verwarming MET THERMOSTAAT

Voordelen

  • Voorkomt dat het te koud wordt in de herfst en de winter.
  • Is in een bestaand gebouw vaak al aanwezig, wat  bijkomende installatiekosten uitspaart.

Nadelen

  • Af en toe is onderhoud door een vakman nodig (inkluis een jaarlijkse check-up)
  • Om energie te sparen stelt men doorgaans een dag-nachtritme in of wordt er enkel verwarmd bij menselijke aanwezigheid. Dat zorgt voor grote schommelingen in de temperatuur en daardoor ook in de RV.
  • Brengt 's winters in de praktijk meestal te droge condities met zich mee, omdat we verwarmen volgens de normen van het menselijk comfort.
  • Stratigrafie van warmtelagen in hoge ruimtes (o.a. door de stijging van warmte).
  • Heeft weinig tot geen invloed op schommelingen in de RV, toch de grootste boosdoener. Dit valt wel op te lossen met passieve maatregelen.


Verwarming met hygrostaat (conservation heating)

Voordelen

  • Is een efficiënt middel om de RV te regelen.
  • Biedt een goed alternatief voor volledige luchtbehandeling in historische gebouwen.
  • Bij een bestaande centrale verwarming moet enkel de thermostaat  met een hygrostaat worden vervangen.
  • Er zijn minder energiekosten dan bij verwarming met thermostaat.

Nadelen

  • Af en toe is onderhoud door een vakman nodig (inkluis een jaarlijkse check-up).
  • De temperatuur kan voor de mens oncomfortabel zijn, hoewel je een minimum en een maximum kan instellen.


MECHANISCHE Ventilatie MET FILTERS

    • Optie 1: in een goed geïsoleerd depot kan de ventilatie zo geregeld worden dat er enkel buitenlucht wordt binnengehaald op het moment dat de buitencondities goed zijn.
    • Optie 2: in een goed geïsoleerd depot waar niet gewerkt wordt, volstaat een lokaal toestel voor luchtfiltering en interne recirculatie, aangezien objecten geen zuurstof verbruiken.


Voordelen

  • Geen opstapeling van schadelijke gassen
  • Verlaagt kans op schimmelgroei
  • Energiezuinig in vergelijking met andere actieve klimaatbeheersing (precieze verbruik hangt af van het dagelijkse luchtdebiet)
  • Optie 2: invloed van de buitenlucht uitgesloten
  • Optie 2: weinig plaatsverlies door buizen en grote installaties

Nadelen

  • Geen exacte regeling van temperatuur en RV mogelijk
  • Vooral geschikt voor recente gebouwen
  • De filters moeten tijdig vervangen worden
  • Een ventilator geeft enige warmte af en is dus niet geschikt om in een luchtdichte cel te plaatsen (wel aan de buitenzijde).


LOKALE BEVOCHTIGER OF ONTVOCHTIGER

Voordelen

  • geen aanpassingen aan het gebouw nodig
  • relatief betaalbaar
  • neemt weinig plaats in
  • door jezelf te onderhouden
  • fijn stof en luchtverontreiniging worden deels uit de lucht gefilterd door een ontvochtiger
  • relatief snel in gebruik te nemen

Nadelen

  • Kan maar een beperkt volume lucht efficiënt behandelen. In grote ruimtes heb je dus meerdere toestellen nodig.
  • Als je de filter niet op tijd wordt schoonmaakt of vervangt, zal de uitgeblazen lucht net vuiler zijn. Er is een wekelijks onderhoud nodig: je moet het waterreservoir bijvullen of leegmaken, tenzij het toestel is aangesloten op de waterleiding. De filter van een ontvochtiger moet tijdig worden schoongemaakt.
  • Je moet altijd opletten voor waterlekken.
  • Door jezelf te onderhouden: vergt systematisch tijd en energie van de depotmedewerker.
Opgelet: kies voor een toestel waarbij je de gewenste RV zelf kan instellen en dat de behandelde lucht ultrasoon de ruimte inblaast. Laat je adviseren door de producent of verdeler van het toestel om te weten wat precies nodig is voor jouw situatie.

Centrale luchtbehandeling (HVAC-SYSTEEM)

Voordelen

  • Pakt temperatuur en RV tegelijk aan.
  • Zorgt ook voor luchtzuivering en gecontroleerde luchtverversing door mechanische ventilatie.
  • Leent zich goed voor een nauwkeurige regeling van het binnenklimaat.

Nadelen

  • Moet worden ontworpen door een ingenieur.
  • Zeer hoge installatie- en energiekosten, plus terugkerende kosten voor gespecialiseerd onderhoud (meestal met een onderhoudscontract).
  • Weinig geschikt voor niet-geïsoleerde en niet-luchtdichte gebouwen wegens het grote verlies aan energie en het risico op condensatie, met aftakeling van het gebouw als gevolg.
  • Vergt ingrijpende veranderingen aan het gebouw, indien geen nieuwbouw.
  • Neemt enorm veel plaats in, vooral de machines (die in een aparte kamer thuishoren), maar ook de buizen in het depot zelf.
  • De machines maken veel lawaai.
  • Schimmelsporen kunnen ongemerkt van de ene naar de andere ruimte worden overgedragen, waardoor de infectie zich wellicht zal uitbreiden.
 

TIPS & TRUCS

  • Zorg voor een goed overleg tussen de verantwoordelijken voor de collectie en die voor het onderhoud en gebouwbeheer.
  • Indien extern onderhoud:
    • stel goede contracten op met de onderhoudsfirma, waarin taken, verantwoordelijkheden, snelheid van geleverde onderhoudsdiensten etc. precies en duidelijk zijn omschreven.
    • Zorg dat de verantwoordelijke binnen je ploeg a) voldoende kennis verwerft over het functioneren van de installatie en b) hiervoor een logboek nauwkeurig bijhoudt. Het kan immers gebeuren dat de omstandigheden maken dat je van onderhoudsfirma dient te veranderen (faillissement, ondermaatse geleverde diensten,  besparingen etc.)
  • Bereken de temperaturen die nodig zijn voor conservation heating online (zie de links).
  • Maak een benaderende berekening van het energieverbruik dat volgt uit je klimaateisen (zie de links).
  • Om het binnenklimaat in een (oud) vochtig gebouw goed onder controle te krijgen, maakt men in Duitstalige landen al jaren gebruik van het principe temperierung. Dit is een systeem van wandverwarming, waardoor problemen van optrekkend vocht, condensatie en schimmel voorkomen worden. Het produceert (net als vloerverwarming) stralingswarmte, waardoor ook het opdwarrelend stof sterk vermindert.

Tips over HVAC systemen van het Amerikaanse Image Permanence Institute

Laatst gewijzigd op 21/10/2016