U bent hier

Verpakt bewaren

Verpakt bewaren

Soms is het aangewezen erfgoedobjecten verpakt op te bergen in het depot. Dat kan te maken hebben met eigenschappen van de depotruimte én/of van het voorwerpBekijk tegen welke van de tien schadefactoren je de voorwerpen in het depot wil/moet beschermen. Ook andere factoren kunnen een rol spelen, zoals plaatstekort.

Objecten verpakt opbergen in het depot heeft voor- en nadelen. En niet alle types objecten zijn even geschikt om te verpakken. Houd daar rekening mee.

Verpakte objecten in het depot

ALGEMEEN

Maak een doordachte afweging tussen verpakt of onverpakt bewaren. Een voorbeeld: een voorwerp uit was kan week worden bij een hogere temperatuur en stof in de ruimte kan in de was gaan kleven. Als de temperatuur in het depot kan oplopen en het depot niet stofvrij is, kan je het wassen voorwerp het best verpakt opbergen.

Een verpakking voor het voor langere tijd bewaren van erfgoedobjecten (bewaarverpakking) verschilt vaak van de verpakking voor het transporteren van voorwerpen (transportverpakking). Soms is een combinatie wenselijk/mogelijk. 


AFWEGEN

Tegen welke schadefactoren die verband houden met de eigenschappen van het depot en/of het voorwerp moet je je voorwerpen beschermen? Neem de volgende punten mee in je overweging bij het maken van de keuze tussen verpakt of onverpakt bewaren.

 De eigenschappen van de depotruimte

  • Beschikt je depot al dan niet over aangepaste rekken, kasten enz. voor het opbergen van de collecties? Beschik je over voldoende ruimte of is het eerder krap?
  • Is er sprake van een eerder stabiele of wisselende relatieve vochtigheid en temperatuur? De verpakking kan dienstdoen als vochtbuffer.
  • Is er veel of weinig stof aanwezig? Stof (op voorwerpen) trekt ongedierte en schimmels aan. Wat verpakking betreft: een doos of kist is meestal makkelijker te poetsen dan een voorwerp.
  • Is de lucht proper of vervuild door bv. gassen van naburige industrie, autowegen, kopieerapparaten enz.?
  • Valt er veel of weinig daglicht binnen?
  • Wordt er vaak of weinig gewerkt in je depot, waarbij de ruimte deels of geheel wordt verlicht?
  • Bekijk in welke mate aanpassingen aan de depotruimte en/of -inrichting aangewezen en mogelijk zijn. Kan je bv. het invallend daglicht afschermen?


De eigenschappen van de op te bergen voorwerpen

  • Uit welk materiaal is het voorwerp gemaakt en voor welke schadefactoren is dat materiaal gevoelig? Een voorbeeld: een zilveren voorwerp zal zwart aanslaan door het contact met de (vervuilde) lucht. Je voorkomt dat door z'on voorwerp luchtdicht te verpakken. 
  • Wat is het formaat van de voorwerpen in je collectie/deelcollecties? Kleine voorwerpen kan je verpakken zodat ze minder snel zoek geraken en door stapeling minder plaats innemen. Grote voorwerpen kan je verpakt opbergen zodat je ze makkelijker kan manipuleren.
  • Bestaat de collectie/of deelcollectie uit een groot aantal (kleine/gelijksoortige) voorwerpen?
  • Bestaat het voorwerp uit verschillende losse onderdelen? Die kan je in een verpakking makkelijker bijeenhouden.
  • Heeft een voorwerp/deelcollectie ondersteuning nodig?
  • Is een voowerp/deelcollectie zeer lichtgevoelig?
  • Zitten er zeer fragiele of moeilijk hanteerbare voorwerpen in je collectie/deelcollecties?
  • Moet het voorwerp nat of juist heel droog worden bewaard?
  • Opgepast: niet alle voorwerpen zijn even geschikt om verpakt in een depot weg te plaatsen!


VOORDELEN

  • Deelcollecties/voorwerpen verpakken is vaak ruimtebesparend.
    • Door verpakkingen te stapelen op legborden kan je je depotinfrastructuur beter benutten.
    • Ook binnen de verpakking bestaan er mogelijkheden om voorwerpen te stapelen.
  • In bepaalde gevallen is verpakken goedkoper.
    • Kleine voorwerpen kunnen samen in één verpakking worden bewaard in plaats van op een legbord of in een ladekast. Ladekasten zijn zeer duur (de kostprijs kan oplopen tot tien maal de prijs van een legbord in een rek of kast) en bieden niet altijd een meerwaarde.
  • Voorwerpen uit meerdere delen zijn makkelijker samen te houden door ze (samen) verpakt op te bergen.
  • Je verhoogt de veiligheid en verlaagt de diefstalgevoeligheid van kleine/kostbare voorwerpen: door het voorwerp te verpakken verminder je de zichtbaarheid en zo ook het risico op diefstal. 
  • Je verhoogt de hanteerbaarheid van voorwerpen doordat je de verpakking manipuleert, niet het object.


NADELEN

  • Zuurvrij en inert verpakkingsmateriaal is niet goedkoop.
    • De prijs hangt af van de aard (karton, kunststof enz.), het formaat, de samenstelling en de dikte van het verpakkingsmateriaal, en voor karton ook van het aantal jaren gegarandeerde zuurvrijheid.
  • Verpakt bewaren zorgt mogelijk voor een risico op microklimaten.
    • Wanneer een verpakking grotendeels of volledig wordt afgesloten van de luchtstroom, kan er bij klimaatschommelingen in de ruimte condens ontstaan in de verpakking; vochtafzetting kan leiden tot schimmelgroei op de verpakte voorwerpen.
    • Controleer regelmatig de objecten in de verpakkingen op schade! Veel hangt af van de omgevingsfactoren. Bij een zeer onstabiele relatieve vochtigheid of temperatuur gebruik je beter ademende materialen of maak je gaatjes in de luchtdichte verpakking.
    • Als de vochtigheid in de ruimte stabiel is, is er normaal gezien geen probleem.
  • Door voorwerpen verpakt weg te plaatsen verminder je de zichtbaarheid van de objecten.
    • Voer regelmatig toestandcontroles uit. Haal het voorwerp uit zijn verpakking om het goed te kunnen bekijken.
    • Controleer de verpakking regelmatig op ongedierte. Een microklimaat kan leiden tot een 'ongedierte-explosie'.
    • Let op bij de manipulatie van verpakkingen wanneer het voorwerp niet zichtbaar is. Gebruik waarschuwingsetiketten aan de buitenzijde om aan te geven of er breekbare voorwerpen in de verpakking zitten en/of hoe een verpakking moet worden gehanteerd: bv. 'this side up', 'breekbaar', 'handle with care', 'full', 'empty' enz.


DOEn

  •  Voorkom 'oververpakken'!
    • We hebben de neiging objecten te goed te verpakken, waardoor ze niet meer zichtbaar zijn, de verpakking slechts met veel moeite opengedaan kan worden enz.
    • Vul de verpakking niet onnodig op.
    • Oververpakken kan de kans op ongelukken vergroten.
    • Elke laag verpakkingsmateriaal die je toevoegt moet een duidelijke functie hebben.
  • Leg het zwaarste object onderaan als je verschillende objecten in één verpakking steekt.
  • Let op met het stapelen van voorwerpen. Zorg dat ze elkaar niet verdrukken en breng een buffer tussen de verschillende lagen aan.
  • Geef het objectnummer aan op de verpakking als het stuk niet meer zichtbaar is. Nog beter: geef indien mogelijk een code aan de verpakking en koppel deze code in de registratiedatabank aan de voorwerpen in de verpakking.
    • Vermijd te veel informatie op de doos. Breng ze netjes en uniform aan. Gebruik bv. een dymotoestel of een plastic hoesje waarin een A4 past.


Onder Verpakkingsmaterialen maak je kennis met de soorten verpakkingsmateriaal voor erfgoedvoorwerpen en zie je voorbeelden van permanent verpakte voorwerpen. Onder Kiezen uit het aanbod krijg je tips om een juiste keuze te maken.

Bij Hanteren en transporteren » 8-stappen methode » Stap 5: verpakken object krijg je meer informatie over het verpakken van objecten (voor transport).

Duizenden foto's opgeborgen in zuurvrije kartonnen dozen, op slechts enkele legborden
Een groot aantal kleine voorwerpen, veilig gestapeld in een bewaarverpakking (kunststof krat)
Waarschuwingsetiketten waarmee je aan kan geven hoe een verpakking moet worden gehanteerd
Laatst gewijzigd op 16/02/2017