U bent hier

Waardering Agfa-Gevaertcollectie

07/06/17

Waardering Agfa-Gevaertcollectie

Vorige week vond in het FOMU - Fotomuseum de studienamiddag plaats over 'Waarderen en herbestemmen in de praktijk: de collectie Agfa-Gevaert'. Over dit traject heeft FOMU i.s.m. provincie Antwerpen, ADVN en ETWIE met medewerking van Agfa NV en het Lieven Gevaertarchief ook een interessante brochure gemaakt. De evaluatie van het traject en de aanbevelingen trekken de aandacht.


Het project in een notendop

De Agfa-Gevaertcollectie bedraagt naar schatting 400 strekkende meter archief en documentatie, plus ca. 220 m³ objecten en audiovisueel materiaal. Sinds 1963 werd deze collectie bijeengebracht en beheerd door gepassioneerde vrijwilligers, veelal ex-werknemers, met logistieke steun van het bedrijf. Spilfiguur was (ex-)werknemer scheikundig ingenieur Laurent Roosens (°1923). Het is een uitzonderlijk archief geworden van internationale waarde. 

Aanleiding voor de waardering van de collectie vormt het besluit van Agfa NV om het Varenthof in Mortsel - waar het archief is bewaard - te sluiten en te verkopen. Een herbestemming van de historische collectie dringt zich dus op. Gezien de banden tussen Agfa-Gevaert en het FOMU werd er in 2015 een intentieverklaring getekend voor de overdracht. De provincie Antwerpen maakte vervolgens een budget van 160 000 euro vrij om de waardering en herbestemming in goede banen te leiden. 

De gehele collectie werd door projectleider Patrick van den Nieuwenhof teruggebracht van 64 tot 40 deelcollecties. Gezien de omvang van deze collectie was een waardering op deelcollectieniveau het meest haalbaar en nuttig. Ook werd er tijd geïnvesteerd in het verzamelen van kennis over de collectie en de bedrijfsgeschiedenis, die essentieel is voor de kwaliteit van de waardering. Ten slotte werd het bedrijf Art Salvage ingeschakeld voor een conditie-assessment van de collectie.

Een kerngroep van 7 personen/organisaties, hierboven vermeld, nam het eigenlijke waarderen voor zich in zes intensieve sessies. Dit was enkel mogelijk door de inspanningen van vele vrijwilligers op vlak van registratie. Daarnaast werden er nog enkele experts aangetrokken voor specifieke deelcollecties. 

Je kunt de gedetailleerde informatie nalezen in de bijgevoegde brochure Je vindt er onder andere cijfers over budget en tijdsbesteding. De uitgebreide evaluatie van het traject, incluis aanbevelingen voor de erfgoedsector, trekt de aandacht.


Vervolg

Op basis van de waardering kon voor een groot aantal deelcollecties een nieuwe bestemming worden bepaald, met name bij het FOMU, het ADVN, Universiteit Antwerpen en Agfa NV zelf. Het waarderingstraject kreeg binnen AGFA bovendien een positief gevolg: in de inkomhal van het hoofdkantoor zal een 'historische muur' de bedrijfsgeschiedenis visueel oproepen. Voor de andere deelcollecties, die  steeds in hun volledigheid worden overgedragen, is men nog op zoek naar een geschikte herbestemming. Zo wordt er momenteel onderhandeld met het Rijksarchief Beveren en de stad Mortsel.

Vooraleer de herbestemming een feit is en de collectie (opnieuw) toegankelijk is, zijn er nog enkele belangrijke stappen te doorlopen: een behandeling tegen schimmel, de aanbesteding en uitvoering van de verhuis, en de vereiste juridische stappen. 

In de toekomst hopen de projectpartners de totale Agfa-Gevaertcollectie te kunnen laten erkennen als Vlaams topstuk en virtueel als één geheel publiek toegankelijk te maken.


Methodiek

Net zoals het traject waardering en herbestemming van West-Vlaamse agrarische collecties door de provincie West-Vlaanderen en het CAG is dit Agfa-Gevaertproject is gekozen voor de methodiek Op de Museale Weegschaal, een publicatie van de Nederlandse Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Het is een leerrijke praktijktoepassing geworden op deelcollectieniveau binnen een landelijk referentiekader. Af en toe werd de context internationaal uitgebreid met verwijzingen van (Agfa)collecties in andere instellingen in Europa.


Zelf starten met waarderen?

Minister Gatz maakte in 2016 bekend dat waardering van erfgoed een beleidsprioriteit is voor de komende jaren. FARO kreeg daarop de opdracht om samen met de erfgoedsector basisnormen te bepalen voor een waarderingstraject in Vlaanderen. Die basisnormen zijn ondertussen gepubliceerd en beschikbaar op de website van FARO. Later dit jaar zal er ook een online toolbox worden gepresenteerd, die in eerste instantie gericht zal zijn op begeleiders van waarderingstrajecten.

 

Foto: cover brochure, vormgeving We Make.