U bent hier

Licht en straling

Licht en straling

Verkleuring en ontkleuring van pigmenten en kleurstoffen, verlies van sterkte bij textielvezels en papier, verlies in glans van een vernis enz.: het zijn stuk voor stuk voorbeelden van de schade die licht aanricht. Deze schade evolueert langzaam maar zeker en wordt opgebouwd; bovendien is ze onherstelbaar. Daarom is het zo belangrijk lichtschade zo veel mogelijk te beperken.
 

VOORKOMEN

  • Werk regels uit voor lichtniveaus, ultravioletniveaus en lichtbronnen.
  • Kies voor de opslag van gevoelig materiaal zo veel mogelijk voor kamers met weinig daglicht als je erfgoed in een historisch huis wordt bewaard. Als er geen ultravioletwerend materiaal (zonwering) is gebruikt, kies dan voor een plek waar het minste daglicht op het object valt.
  • Plaats lichtgevoelige voorwerpen eventueel in gesloten kasten of verpak ze als er in het depot vaak gewerkt wordt. Wees je er wel van bewust dat er weinig ventilatie is binnenin, met het risico op een microklimaat en het blijven hangen van schadelijke gassen en dampen.
  • Zorg voor een geschikte verlichting, maar laat die nooit langer branden dan nodig.
  • Plaats lichtgevoelige voorwerpen op voldoende afstand van lampen. Lees de tips hieronder.
  • Schakel verlichting altijd uit als er niemand in het depot is. Hang een herinnering op aan de deuren en controleer 's avonds of er niet nog een lamp brandt.

Tips & Trucs

De afstand tussen voorwerp en lamp bepaalt mee de lichtsterkte. Een verdubbeling vermindert het aantal lux bij een puntbron met 75% en bij een buisvormige lichtbron met 50%. Dat wil zeggen:

  • Ontvangt een voorwerp op 1 meter van een halogeenlamp of spaarlamp 200 lux, dan wordt dat op 2 meter afstand 50 lux.
  • Ontvangt een voorwerp op 1 meter van een tl-buis 200 lux, dan wordt dat op 2 meter afstand 100 lux.

blokkeren

  • Gebruik dichtgeweven gordijnen, rolluiken, blinden, een zonnescherm enz. als er daglicht binnenvalt in je depot.
  • Gebruik ultravioletwerende filters op de ramen in plaatsen waar materiaal bewaard wordt dat gevoelig is voor ultravioletstraling.


detecteren 

  • Gebruik licht-, ultraviolet- en dosimeters om de lichtsterkte en uv-straling op de voorwerpen te meten
  • Controleer de toestand van de voorwerpen af en toe op lichtschade.
  • Gebruik een thermometer als je schade door opwarming vermoedt. 


REAGEREN

Als je verkleurde of ontkleurde voorwerpen opmerkt, achterhaal dan de oorzaak en neem die weg.


REMEDIËREN

Lichtschade kan je op geen enkele manier behandelen.


LEZEN

  • Lees L. SMETS, Licht en verlichting, in: Verzekerde Bewaring (FARO) over:
  • de eigenschappen van licht
  • een overzicht van de schade die het veroorzaakt aan alle materialen
  • de detectie ervan
  • het beheersen en remediëren van lichtschade aan erfgoed.
  • Zie op deze website ook het luik 'Verlichting' in het deel 'Gebouw & inrichting', over het kiezen en plaatsen van een goede depotverlichting en het meten van lichtsterkte en uv.
Laatst gewijzigd op 25/04/2017