U bent hier

Denkkader van DEPOTWIJZER.be

Denkkader van DEPOTWIJZER.be

DEPOTWIJZER.be biedt gestructureerde informatie over de geïntegreerde risicobeheersing van de erfgoedcollecties die we willen bewaren. Zo'n geïntegreerde risicobeheersing is het fundament van alle collectiezorg. Het doel is: samenhangende maatregelen nemen om zo veel mogelijk risico's zo veel mogelijk te beperken. In onze benadering integreerden we de principes van de internationale methode voor risicoanalyse, zoals CCI-ICC (S. Michalski), ICCROM en Rob Waller (CMN) die ontwikkelden.

DE TIEN SCHADEFACTOREN

De tien schadefactoren (de zogenaamde '10 agents of deterioration', naar S. Michalski 1990 en R. Waller 1994) vormen het inhoudelijke raster waarmee DEPOTWIJZER.be werkt. Ze geven structuur aan de drie grote informatiedomeinen:


Bij het behoud en beheer van erfgoed is de steeds terugkerende uitdaging: hoe kunnen we de tien schadefactoren zo veel mogelijk weren?

  1. Fysische krachtenslijtage, stootschade, breuk enz.
  2. Dieven en vandalen
  3. Brand
  4. Water
  5. Ongedierte en schimmel: knaagdieren, insecten, schimmels enz.
  6. Verontreiniging: luchtverontreiniging, stof, vuil enz.
  7. Licht en straling: UV- en IR-straling, zichtbaar spectrum daglicht en kunstlicht enz.
  8. Verkeerde temperatuur: te hoog, te laag, schadelijke schommelingen
  9. Verkeerde relatieve vochtigheidte hoog, te laag, schadelijke schommelingen
  10.  Informatieverlieslabels ontbreken, verlies van digitale informatie, verwaarlozing, verkeerd geplaatste en/of onvindbare objecten enz.


De tien schadefactoren bieden een denkkader. Ze zijn ook een handige checklist, een geheugensteun en een houvast. Het zijn als het ware gidsen die ons begeleiden. Ze inspireren en waarschuwen tijdens de bouw en inrichting van het depot. Ze sturen het beheer van de collecties aan. Ze helpen om het management, de organisatiestructuur en het functioneren van de instelling te optimaliseren.


DRIE TYPES RISICO'S

Risico's voor erfgoed kan je in drie types groeperen, naargelang van hun frequentie en effect. De drie zijn afgeleid van R. Waller 1995.

  1. Type 1-risico's: zijn zeldzaam maar catastrofaal. Ze worden vaak omschreven als calamiteiten of rampen (bv. totale verwoesting door brand).
  2. Type 2-risico's: komen sporadisch voor en zijn gemiddeld van effect. Ze worden vaak omschreven als incidenten (bv. waterschade aan enkele objecten door een lekkage, breuk van een object door vallen).
  3. Type 3-risico's: treden continu op en zijn gradueel: de ernst ervan neemt toe (bv. lichtschade, corrosie enz.).


VIJF STAPPEN IN RISICOBEHEERSING, OP ZES SCHAALNIVEAUS

De tien schadefactoren - de toetsstenen voor je doen en laten in en rond het depot - pak je het best met een stevig methodologisch kader aan. Dat kader rust op een onderbouwde rasterstructuur van vijf logische stappen die je neemt, binnen zes hiërarchische schaalniveaus.

Vijf stappen om de maatregelen te structureren

De vijf logisch op elkaar volgende acties die je onderneemt zijn (ontleend aan S. Michalski 1990):

  1. voorkomen: het vermijden van de schade, de oorzaak wegnemen. Dit is uiteraard de te verkiezen methode.
  2. blokkeren: een barrière optrekken tussen het object en het risico.
  3. detecteren: het ontdekken van het optreden van het risico, het opsporen van de schadefactor. Dit is cruciaal om een reactie uit te lokken.
  4. reageren: het onmiddellijk bestrijden van de schadefactor.
  5. remediëren: het behandelen van de objecten wanneer schade is opgetreden, het beperken en soms tenietdoen van de schade.


Zes schaalniveaus om de maatregelen te structureren 

De risicobeheersing gebeurt op zes niveaus, volgens een schaal van buiten naar binnen (afgeleid van S. Michalski 1990 en R. Waller 2003):

  1. locatie & site
  2. gebouw
  3. vertrek/ruimte
  4. opslagvolume (bv. een kast of vitrine)
  5. object
  6. beleid & procedure

Met een toetsing van de tien schadefactoren binnen het onderstaande raster kom je tot een allesomvattende en integrale risicobeheersing. Deze methode biedt ook een houvast om de meest kosteneffectieve strategieën te vinden en te selecteren.

 

Locatie & site

Gebouw

Vertrek/ruimte

Opslagvolume

Object

Beleid & procedure

Voorkomen

 

 

 

 

 

 

Blokkeren

 

 

 

 

 

 

Detecteren

 

 

 

 

 

 

Reageren

 

 

 

 

 

 

Remediëren

 

 

 

 

 

 

 

Drie types risico's voor erfgoed, uit R. Waller, Risk Management Applied to Preventive Conservation, 1995
Laatst gewijzigd op 15/02/2017